Kediler Domates yiyebilir mi?
Yeşil kısımları kesinlikle uzak tutun, olgun et ise düşük riskli
Olgunlaşmış kırmızı domates etinin toksik glikoalkaloid içeriği olgunlaşma sürecinde önemli ölçüde azalır; bu nedenle az miktarda olgun domates eti kedilerde genellikle ciddi sorun yaratmaz. Buna karşın sap, yaprak, çiçek ve ham meyvede bulunan solanin ve tomatine konsantrasyonu kedi vücudu için rahatsız edici düzeye çıkabilir. Bahçede domates yetiştiren ya da mutfakta domates saplarını ortada bırakan sahiplerin özellikle dikkatli olması gerekir. Domates kedi mamasında katkı maddesi olarak yer aldığında güvenli kabul edilse de çiğ tüketimde risk-fayda dengesi gözetilmelidir.
Ölçülü Olmak Şarttır
Domates, kediler için yalnızca küçük ve seyrek miktarlarda verilmelidir. Güvenli besleme rehberine uyun ve olası reaksiyonları yakından izleyin.
Domates Neden Kediler İçin Riskli Olabilir?
Domates — kediler.
Domates, Solanaceae (Patlıcangiller) familyasına aittir ve bu familyanın birçok üyesi steroid glikoalkaloid içerir. Kedilerde asıl endişe yaratan bileşikler solanin ve tomatindir. Solanin sinir iletimini baskılayan bir asetilkolinesteraz inhibitörü olarak işlev görürken, tomatin özellikle domatesin kendine özgü bir alkaloididir ve gastrointestinal mukozayı tahriş eder. Bu iki bileşiğin konsantrasyonu bitkinin yeşil ve olgunlaşmamış kısımlarında en yüksek düzeyde bulunur; domates kırmızılaştıkça bu değerler dramatik biçimde düşer.
Kedilerin vücut ağırlığı köpeklere kıyasla çok daha düşük olduğundan, eşdeğer bir miktar ham domates bitkisi tüketimi kedi için orantısal olarak daha yüksek etki yaratır. Karaciğer enzimleri açısından da kediler birçok Solanaceae alkaloitini köpekler kadar hızlı metabolize edemez; bu durum toksik maddenin kanda daha uzun süre kalmasına yol açar. Klinik pratikte domates sapı ya da yeşil meyve kaynaklı vakalarda sindirim sistemi bulgularının yanı sıra apati, salivasyon artışı ve ender olgularda ataksi gibi nörolojik işaretler gözlemlenmiştir. Olgun domates etinin sınırlı miktarda tüketimi ise genellikle fazla bir semptom üretmez; ancak her kedi bireysel tolerans farklılığı gösterebilir.
Domates bitkisinin sap, yaprak ve çiçek kısımları, olgun meyveden çok daha yüksek konsantrasyonda toksik alkaloit içerir; evinizde domates yetiştiriyorsanız kedinizin bu bitkiye erişimini engelleyin.
Belirtiler ve seyir
- Bulantı ve kusma
- İshal
- Aşırı salivasyon
- İştah kaybı
- Karın ağrısı (karnı ellettirmeme)
- Uyuşukluk ve apati
- Halsizlik, bacaklarda titreme
- Koordinasyon bozukluğu (ataksi)
- Anormal göz bebeği büyüklüğü (midriyazis)
- Seyrek olgularda kalp ritim değişikliği
Doz ve şiddet
Aşağıdaki tablo, kedilerde domates kısımlarına göre risk düzeyini özetlemektedir; miktar ve bitki kısmı birlikte değerlendirilmelidir.
Kediniz Domates Yediyse Ne Yapmalısınız?
-
1
Hangi kısmı yediğini belirleyin Olgun et mi, yoksa sap–yaprak–ham meyve mi tüketildiğini hızla saptayın; bu bilgi veterinerinizin tedavi kararını doğrudan etkiler.
-
2
Miktarı ve zamanı not edin Tüketilen tahmini gram miktarı ve tüketim saatini kaydedin; belirti başlangıcı 30 dakika ile 4 saat arasında görülebilir.
-
3
Belirtileri izleyin Kusma, aşırı salya, halsizlik veya dengesizlik gibi bulgular başlarsa vakit kaybetmeden veterinerinizi arayın.
-
4
Yeşil kısım ya da büyük miktarda tüketim varsa hemen veterinere gidin Sap, yaprak veya ham meyve tüketiminde, belirti olmasa dahi veteriner değerlendirmesi önerilir; aktif kömür ve IV sıvı desteği gerekebilir.
-
5
Ev kusturması uygulamayın Kedilerde hidrojen peroksit gibi ev yöntemleriyle kusturma girişimi tehlikelidir; bu kararı yalnızca veteriner verebilir.
-
6
Olgun et, küçük miktar — rahat olun ama takip edin Kediniz yalnızca olgun domates etinin küçük bir parçasını yediyse ve belirtisizse saatlerce yakından gözlemleyin; büyük olasılıkla müdahale gerekmez.
Güvenli alternatifler
Kediler için domates yerine güvenle sunabileceğiniz, besin değeri daha yüksek meyveler ve sebzeler şunlardır:
Yüksek su içeriği hidrasyon sağlar; solanin içermez, küçük porsiyonlarda kedilere güvenle verilebilir
Beta-karoten ve C vitamini içerir; düşük toksisite profili, kedilerin çoğu tarafından iştahla tüketilir
Lif açısından zengin, sindirim sistemini destekler; herhangi bir alkaloit riski taşımaz
Antioksidan yükü yüksek, Solanaceae ailesine ait değil; küçük porsiyonlarda güvenli ve işlevsel bir atıştırmalık
Sıkça sorulan sorular
Kedin olgun kırmızı domatesin küçük bir dilimini yedi, ne yapmalıyım?
Domates sosu veya ketçap kedi için güvenli midir?
Kedi mamasının içinde domates olan ürünler güvenli midir?
Kaynaklar ve referanslar
- ASPCA Animal Poison Control Center — Tomato (Solanum lycopersicum) toxic plant listing
- Merck Veterinary Manual — Solanaceae Toxicosis in Small Animals
- Friedman M. (2002). Tomato glycoalkaloids: Role in the plant and in the diet. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50(21), 5751–5780.
- Pet Poison Helpline — Nightshade family plant toxicity overview for companion animals
Yazar hakkında: Dra. Carmen Ortega
Türe uygun diyetlere ve önleyici beslenmeye odaklanan diploma sahibi veteriner beslenme uzmanı; beslenme rehberliğimizin baş yazarı.
Profilin tamamını görüntüle