Mogen Paarden Aardappelen eten?
Geef paarden geen groene of rauwe aardappelen
Het grootste risico schuilt in solanine en chaconine, stoffen die van nature aanwezig zijn in de schil, kiemen en groen gekleurde delen van aardappelen. Een paard van gemiddeld gewicht (500 kg) kan al bij 1 tot 2 kg rauwe of groene aardappelen neurologische en gastro-intestinale problemen ontwikkelen. Goed gaar gekookte, ongroene aardappelen zijn in een bescheiden hoeveelheid minder acuut gevaarlijk, maar horen niet tot het reguliere paardenrantsoen. Wie zijn paard optimaal wil voeden, laat aardappelen beter geheel achterwege.
Matiging is essentieel
Aardappelen mag alleen in kleine, onregelmatige hoeveelheden aan paarden worden gegeven. Volg de richtlijnen voor veilig serveren en let nauwlettend op eventuele bijwerkingen.
Waarom zijn aardappelen gevaarlijk voor paarden?
Aardappelen — paarden.
Aardappelen (Solanum tuberosum) behoren tot de familie der Solanaceae, dezelfde plantengroep als belladonna en bitterzoet. De plant produceert solanine en chaconine als afweermechanisme tegen vraat en schimmels. Deze glycoalkaloïden zitten geconcentreerd in de schil, de kiemen en elk deel dat groen is verkleurd door blootstelling aan licht. In rauwe aardappelen is de totale glycoalkaloïdenconcentratie gemiddeld 20–100 mg per 100 gram, maar in groene of gekiemde exemplaren kan dit oplopen tot 400–800 mg per 100 gram — ruim boven de drempelwaarden die klachten veroorzaken bij équiden.
Solanine remt het enzym acetylcholinesterase, waardoor de zenuwprikkeloverdracht verstoord wordt. Bij paarden uit zich dit als overmatige speekselproductie, koliekverschijnselen, spiertrillingen en in ernstige gevallen coördinatiestoornissen of hartritmestoornissen. De dunne schil van een aardappel biedt het paard geen bescherming: paarden kauwen krachtig genoeg om ook de schil volledig te verteren. Bovendien bevat de rauw zetmeel in aardappelen een sterke fermentatieprikkel in de blinde darm, wat het risico op secundaire dysbiose en laminitis vergroot, ongeacht het solaninegehalte.
Gooi aardappelschillen nooit op de mesthoop of in een weide waar paarden bij kunnen. Zelfs verwelkte of rotte aardappelen bevatten hoge solanineconcentraties.
Symptomen en tijdlijn
- Kauwen en speekselen (hypersalivatie)
- Buikpijn / koliek
- Diarree of juist sterk vertraagde darmpassage
- Verminderde of afwezige darmgeluiden
- Spiertrillingen en zwakte
- Ataxie (wankelen, coördinatieproblemen)
- Verwijde pupillen
- Depressie of juist onrust
- Versnelde of onregelmatige hartslag
- Slijmvliezen bleek of blauwachtig (cyanose)
- Zweten zonder inspanning
- Collaps in extreme gevallen
Dosis en ernst
De risicoclassificatie verschilt sterk naargelang de bereidingswijze en de staat van de aardappel. Onderstaande tabel geeft een indicatief overzicht voor een gemiddeld paard van circa 500 kg.
Wat te doen als uw paard aardappelen heeft gegeten?
-
1
Stel de hoeveelheid en het type vast Probeer in te schatten hoeveel en welk soort aardappelen het paard heeft gegeten: rauw, groen, gekookt, inclusief loof? Dit is cruciale informatie voor de dierenarts.
-
2
Bel direct de dierenarts bij twijfel Zijn er groene of rauwe aardappelen gegeten, of vertoont het paard al symptomen zoals koliek, trillen of wankelen? Bel dan onmiddellijk uw paardenarts of de dienstdoende kliniek. Wacht niet tot klachten verergeren.
-
3
Verwijder de bron onmiddellijk Haal alle resterende aardappelen, schillen of loof weg uit de box, het paddock of de wei. Voorkom dat andere paarden of dieren er toegang toe hebben.
-
4
Houd het paard rustig en observeer Breng het paard naar een rustige stal, zorg voor vers water en monitor hartslag, ademhaling en darmgeluiden. Aantekeningen over het tijdstip van inname en eerste symptomen helpen de dierenarts bij zijn beoordeling.
-
5
Volg het advies van de dierenarts op Afhankelijk van de hoeveelheid kan maagspoeling, actieve kool, infuustherapie of symptomatische behandeling nodig zijn. Behandel nooit op eigen houtje met laxeermiddelen.
Veilige alternatieven
Wilt u uw paard toch iets extra's geven? Er zijn veiligere en voedingskundige betere alternatieven.
Rijk aan bètacaroteen en van nature zoet; paarden zijn er dol op en ze zijn in matige hoeveelheden (< 500 g/dag) veilig
Goede bron van vezels en suikers; geef met mate en verwijder de pitten vanwege amygdaline
Uitstekende energiebron met langzame fermentatie; ondersteunt de darmflora en is een klassiek paardenvoer
Natuurlijk kruid vol vitaminen en mineralen; groeit vaak al in de wei en wordt door de meeste paarden graag gegeten
Veelgestelde vragen
Mag een paard één gewone, gekookte aardappel eten zonder gevaar?
Hoe herken ik solaninenvergiftiging bij mijn paard?
Zijn aardappelschillen gevaarlijker dan de knol zelf?
Bronnen en referenties
- Merck Veterinary Manual — Solanaceae Plant Poisoning in Large Animals (Reactive glycoalkaloids: solanine, chaconine)
- ASPCA Animal Poison Control Center — Toxic and Non-Toxic Plants / Foods for Horses
- Longland AC & Byrd BM (2006) — Pasture nonstructural carbohydrates and equine laminitis, Journal of Nutrition 136(7 Suppl):2099S–2102S
- Pugh DG & Hilton WM (Eds.) — Equine Internal Medicine, Chapter on Gastrointestinal Emergencies and Colic Management
Over de auteur: Dra. Carmen Ortega
Gediplomeerd veterinair voedingsdeskundige met focus op soortgerichte diëten en preventieve voeding, hoofdauteur van onze voedingsadviezen.
Volledig profiel bekijken