Mogen Paarden Spinazie eten?
Geef spinazie alleen uiterst spaarzaam als traktatie.
Spinazie bevat oxaalzuur dat in de darm bindt aan calcium en zo de opname van dit mineraal belemmert. Bij een eenmalige grote hoeveelheid kan een paard last krijgen van maagdarmklachten; het echte risico zit echter in de sluipende calcium-disbalans bij wekenlang dagelijks voeren. Omdat paarden al gevoelig zijn voor verstoringen in de calcium-fosforbalans — onder meer vanwege de hoge spiermassa en beenderen — verdient spinazie als structureel onderdeel van het rantsoen geen plek. Als incidentele verrassing naast een goed uitgebalanceerd ruwvoerdieet is een kleine hoeveelheid aanvaardbaar.
Matiging is essentieel
Spinazie mag alleen in kleine, onregelmatige hoeveelheden aan paarden worden gegeven. Volg de richtlijnen voor veilig serveren en let nauwlettend op eventuele bijwerkingen.
Waarom is spinazie niet volledig veilig voor paarden?
Spinazie — paarden.
Spinazie (Spinacia oleracea) behoort tot de meest oxalaatrijke bladgroenten die in een Nederlandse tuin of supermarkt te vinden zijn — vers blad bevat gemiddeld 600–900 mg oxaalzuur per 100 gram. Oxaalzuur vormt in de darmen en nieren onoplosbare calciumoxalaatkristallen. Hierdoor wordt vrij calcium 'weggevangen' voordat het in de bloedbaan kan worden opgenomen. Bij een incidentele kleine portie compenseert het sterke fosforcalciumregulatiemechanisme van het paard dit verlies goed, maar bij dagelijkse toediening raakt de buffer uitgeput.
Een gezond volwassen paard heeft dagelijks circa 20 gram calcium nodig (afhankelijk van gewicht, arbeid en fysiologische status). Hooi en grassen voorzien daar normaal gesproken ruimschoots in. Spinazie concurreert echter actief met die calciumopname: hoe groter de hoeveelheid en hoe langer de duur, hoe groter het risico op subklinische hypocalciëmie. Klinisch vertaalt dit zich bij paarden in spiertrillingen, verminderde spierfunctie, traagheid en in ernstige gevallen tetanische krampen. Veulens en drachtige of lacterende merries zijn bijzonder kwetsbaar omdat hun calciumbehoefte al verhoogd is. Bovendien rapporteren enkele casuïstische studies lichte nierirritatie bij langdurige hoge oxalaatinname, al is dit bij paarden minder goed gedocumenteerd dan bij kleine herkauwers.
Geef spinazie nooit aan veulens, drachtige merries, lacterende merries of paarden met bekende nierproblemen. Bij deze groepen kan zelfs een bescheiden hoeveelheid over meerdere dagen de calciumbalans merkbaar ontregelen.
Symptomen en tijdlijn
- Verminderde eetlust of maalinactiviteit
- Zacht tot waterig mest
- Lichte koliekachtige onrust
- Verhoogde darmmotiliteit hoorbaar bij auscultatie
- Spiertrillingen, met name in hals en schouders
- Stijfheid of verminderde prestatie
- Prikkelbaarheid en verhoogde zenuwgevoeligheid
- Tetanische spierkrampen in ernstige gevallen
- Trage spijsvertering of verminderde darmperistaltiek
- Vertraagde groei
- Abnormale botdichtheid of skeletafwijkingen bij langdurige blootstelling
- Algehele zwakte en verminderde zuigactiviteit
Dosis en ernst
Onderstaande tabel geeft een praktisch overzicht van hoeveelheden en het bijbehorende risiconiveau voor een gemiddeld volwassen paard van circa 500 kg op een normaal ruwvoerrantsoen.
Wat te doen als uw paard spinazie heeft gegeten?
-
1
Stel de hoeveelheid vast. Schat zo nauwkeurig mogelijk hoeveel spinazie het paard heeft gegeten en over welke periode. Een eenmalige kleine portie vereist in de meeste gevallen geen medische ingreep.
-
2
Observeer gedurende 4 uur. Let op tekenen van koliek, verhoogde onrust, abnormale darmmotiliteit of verandering van mestconsistentie. Mild diarree is mogelijk maar herstelt doorgaans vanzelf.
-
3
Stop onmiddellijk met verdere verstrekking. Verwijder alle spinazie en andere oxalaatrijke bladgroenten (rabarber, biet, zuring) uit het rantsoen.
-
4
Bel uw paardenarts bij twijfel of ernstige symptomen. Bij spiertrillingen, tetanische krampen, ernstige koliek of als het een veulen, drachtige of lacterende merrie betreft, neem dan zonder uitstel contact op. De dierenarts kan de calciumspiegels meten en indien nodig intraveneus calcium toedienen.
-
5
Herstel het basisrantsoen. Zorg voor voldoende kwalitatief hooi en eventueel een gebalanceerd mineralensupplement om de calciumhuishouding te normaliseren. Bespreek dit bij chronische blootstelling met uw dierenarts of paardenvoedingsdeskundige.
Veilige alternatieven
Er zijn volop bladgroenten en groenten die paarden lekker vinden en die een stuk gunstiger zijn qua mineraalbalans.
Laag oxalaatgehalte, rijk aan bètacaroteen; een klassieke en veilige paardenlekkernij in matige hoeveelheden.
Hoge smaakwaarde, makkelijk te doseren; suikergehalte vraagt aandacht bij insulineresistente paarden.
Laag suiker- en oxalaatgehalte, bevat vezels; goed verteerbaar als kleine bijvoeding.
Hoog watergehalte, verwaarloosbaar oxalaatgehalte; verfrissend en vrijwel risicoloos als traktatie.
Bevat nuttige fytochemicaliën en is oxalaatarm; geef niet dagelijks in grote hoeveelheden vanwege furanocumarines.
Veelgestelde vragen
Kan mijn paard ziek worden van één keer een handjevol spinazie?
Hoe merk ik dat mijn paard te veel oxalaten heeft binnengekregen via spinazie?
Is spinazie gevaarlijker voor mijn merrie die net geveulend heeft?
Bronnen en referenties
- Merck Veterinary Manual: Oxalate Poisoning in Horses, Nutritional Secondary Hyperparathyroidism (Enzootic Calcinosis), Merck & Co., current online edition
- ASPCA Animal Poison Control Center: Toxic and Non-Toxic Plant/Food Database — Oxalate-Containing Plants (aspca.org/pet-care/animal-poison-control)
- McKenzie, R.A. (1981). 'Bovine enzootic haematuria and oxalate nephropathy in cattle and horses.' Australian Veterinary Journal, 57(10), 473–478
- National Research Council (NRC). Nutrient Requirements of Horses, 6th revised edition. National Academies Press, Washington DC, 2007
Over de auteur: Dra. Carmen Ortega
Gediplomeerd veterinair voedingsdeskundige met focus op soortgerichte diëten en preventieve voeding, hoofdauteur van onze voedingsadviezen.
Volledig profiel bekijken